Bilik haradan gəlir: Ağıldan yoxsa Təcrübədən?
Biz nəyi bilik olaraq adlandıra bilərik? İnsan ağlı doğuşdan bəzi həqiqətlərə sahib olur, yoxsa bütün biliklərimiz hissi təcrübədən qaynaqlanır? Rasyonalizm vs Empirizm.
René Dekart
1596 – 1650'Cogito, ergo sum' - Düşünürəm, deməli varam. Hisslərimiz bizi aldada bilər; yalnız ağıl etibarlıdır. Bilik doğuşdan gəlir (innate ideas). Şübhəyə davam edə bilən tək həqiqət var: düşünən bir 'mən' mövcuddur. Metodoloji şübhə ilə başlayan rasyonalizmin atası.
"Məni aldada bilmək üçün mən əvvəlcə mövcud olmalıyam. Düşünürəm, deməli varam."
Devid Yum
1711 – 1776Ağlın özündə heç bir bilgi yoxdur - hər şey hiss və təcrübədən gəlir. 'Doğuşdan ideyalar' böyük bir yanılmadır. Bütün anlayışlarımız hissi impressionların toplusudur. Hətta 'səbəb-nəticə' əlaqəsi belə sadəcə vərdişdir, həqiqi bir qanun deyil.
"Ağlın tək iki işi var: fikirlər arasındakı əlaqəni tapmaq və fakt haqqında bəyanat vermək."