Bilik: Güc aləti yoxsa Azadlaşdırıcı ağıl?
Elm, bilik, həqiqət - bunlar bizi azad edirmi, yoxsa yeni nəzarət mexanizmləridir? Postmodern tənqid ilə modernist savunma arasındakı ən sərt üzləşmə.
Mişel Fuko
1926 – 1984Bilik gücdən ayrılamaz. Hər cəmiyyətin öz 'həqiqət rejimi' var. Elmi, tibbi, hüquqi söyləmlər güc münasibətlərini gizlədərək normalı və anormalu müəyyən edir. Həbsxana, klinika, məktəb - bunlar bədəni intizama salan nəzarət mexanizmləridir. Müqavimət mümkündür, amma heç vaxt tam azadlıq yoxdur.
"Bilik gücdür - amma güc də bilik yaradır. Bu iki şey bir-birindən ayrıla bilməz."
Yürgen Habermas
1929 –Ağıl hər şeyin aləti deyil, azadlaşmanın əsasıdır. 'Kommunikativ ağıl' - açıq, bərabər, qüvvəsiz diskurs vasitəsilə konsensusa çatmaq mümkündür. Müasirlik tamamlanmamış bir layihədir; onu tərk etmək deyil, demokratikləşdirmək lazımdır. Fuko güc tənqidini radikalizə edərək alternativsizliyə düşür.
"Demokratiya tamamlanmış deyil - tamamlanmalıdır. Ağıldan qaçmaq deyil, ağılı düzəltmək lazımdır."