Neoplatonizm
Proklos Diadokhos
412 – 485 · Yunan (Konstantinopol/Lykiya)
“Tanrı hər şeyi yaradan deyil, hər şeyin yaranış prinsipidir.”
Bioqrafiya
Yunan fəlsəfəsinin son böyük sistematik düşünürü. Konstantinopolda doğulub, Afinada Platonçu Akademiya başçısı - Diadokhos (varisi) olub. Neoplatonizmi ən mükəmməl sistemli formasına çatdırıb. Astronomiya, riyaziyyat, ilahiyyat sahələrində də çalışıb. Xristian mistikləri - Areopajitik yazılar - ondan çox şey götürüb, Pseudo-Dionysius onun anlayışlarını Xristian çərçivəsinə köçürüb.
Təsiri
Pseudo-Dionysius Areopajit vasitəsilə Xristian mistisizminə dərin təsir edib. Orta əsr İslam fəlsəfəsi - 'İlahiyyat Kitabı' adı altında Aristotelinmiş kimi yayılan əsər əslən onundur. Rönesans Platonçuluğu onun sisteminə əsaslanır.
Əsas İdeyalar
- 01 Emanasiya sistemi - varlığın üç pilləsi: Bir, Ağıl, Ruh
- 02 Hər şeyin başlanğıca qayıdışı (epistrophē)
- 03 İlahi üçlük anlayışı - qalma, çıxış, qayıdış
- 04 Riyazi nisbətlər kosmosun həqiqi quruluşunu göstərir
- 05 Fəlsəfə ilə ibadət bir-birini tamamlayır
Əsərləri
Platonun İlahiyyatı Elementlər İlahiyyatı Timaios Şərhi Öklid Şərhi