Nəticəmi əsas, yoxsa Öhdəlikmi?
Əxlaqi bir hərəkəti nə müəyyən edir? Ən çox insana ən çox xoşbəxtlik gətirən hərəkət əxlaqimı, yoxsa nəticəsindən asılı olmayaraq öhdəliyimizə sadiq qalmaq əxlaqimı?
Con Stuart Mill
1806 – 1873Utilitarizm: Doğru hərəkət ən çox sayda insana ən böyük xoşbəxtliyi gətirir. Əxlaqın ölçüsü faydalılıq (utility) prinsipidir. Nəticə önəmlidir. Fərdlər arasında xoşbəxtliyin bölüşdürülməsi vacibdir. Hər insanın xoşbəxtliyi bərabər dəyər daşıyır.
"Ən böyük xoşbəxtlik, ən çox sayda insanın xoşbəxtliyidir. Bu, bütün əxlaqın bünövrəsidir."
İmmanuel Kant
1724 – 1804Nəticə əsas götürülə bilməz! Doğruluğu müəyyən edən öhdəlik (duty) və niyyətdir. Bir insan yaxşı niyyətlə hərəkət edirsə, nəticə pis olsa belə, əxlaqi olaraq doğrudur. İnsanı vasitə kimi deyil, hər zaman bir məqsəd kimi görməlisiniz.
"Niyyəti xeyirsevər olmayan bir hərəkət, hansı nəticəni verərsə versin, əxlaqi dəyər daşıya bilməz."