Mədəniyyət: İnsanı inkişaf etdirirmi, yoxsa pozurmu?

Elm, fəlsəfə, sənət, texnika - bunlar bəşəriyyəti cəhalətdən, xurafatdan, zülmdən azad edir. Tərəqqi həqiqidir. Din xurafatı, monarxik zülm, cəhalət - bunlara qarşı silah ağıl və bilimdir. 'Ezin o mürtəceliyi!' deyə haykırmaqda o haqlıdır.

"Xurafatı, cəhaləti, zülmü məhv etmək lazımdır. Bunlara qarşı yeganə silah ağıl və bilimdir."

Elmlər və sənətlər insanı xoşbəxt etmir - əksinə, ona yeni ehtiyaclar, yeni bərabərsizliklər, yeni zəncirler gətirir. Mədəniyyət insanı doğal halından, sadəliyindən uzaqlaşdırır. Ağıl deyil, vicdan həqiqi bələdçidir. Sadə həyat mürəkkəb sivilizasiyadan üstündür.

"Elm öyrənmək insanı xoşbəxt etmir. Hər yeni bilik yeni bir bədbəxtliyin toxumunu daşıyır."